ઢોડિયા ભાષા-સંસ્કૃતિના જતન માટે નિવૃત્ત શિક્ષક અરવિંદભાઈ એમ. પટેલનો અનોખો પ્રયાસ વલસાડ/નાનાપોઢા: વલસાડ જિલ્લાના નાનાપોઢા તાલુકાના **મુ.પો. ધોધડકુવા (ગામથાણા ફળિયા)**ના નિવાસી અને નિવૃત્ત શિક્ષક, સાહિત્યકાર શ્રી અરવિંદભાઈ એમ. પટેલ નિવૃત્તિ બાદ પણ ઢોડિયા આદિવાસી ભાષા, સંસ્કૃતિ અને લોકસાહિત્યના સંવર્ધન અને સંરક્ષણ માટે સતત કાર્યરત છે. "નિવૃત્તિમાં પ્રવૃત્તિ" તેમના જીવનનો મૂળ મંત્ર બની ગયો છે. અરવિંદભાઈએ અત્યાર સુધી ઢોડિયા ભાષા અને લોકસાહિત્ય પર આધારિત 15થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા છે. જેમાં ભવોભવની પ્રીત, ચલ ઉડ પવન પાવડી, સાત ઠગનો એક ઠગ, ઘાટ ઘાટનાં પાણી, ચક્રમ ચાડિયો, અણ નાંય તે પોર, લાલિયો ઘોકો, વિસરાતી બાળ રમતો, તુણે કુકડે હવારાં, તીતીરભાઈ રે તીતીરભાઈ અને ઢોડિયામાં ગવાતાં લગ્નગીતો – નોતરાંણ જેવા ગ્રંથોનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત તેમણે NCERT-RIE માટે તાલીમ મોડ્યુલ તૈયાર કર્યા છે તેમજ **People's Linguistic Survey of India (PLSI)**માં ઢોડિયા ભાષા, સાહિત્ય અને વ્યાકરણ વિષયક મહત્વપૂર્ણ લેખન કર્યું છે. આકાશવાણી અમદાવાદ અને વડોદરા પરથી તેમના...
શિક્ષકનો જીવ બચાવવા 13 વર્ષની આદિવાસી દીકરીએ શહીદી વ્હોરી.
વાત છે. જયપુર રાજ્યના ડુંગરપુર જિલ્લાની 13 વર્ષની દીકરી કાલીબાઈની. તેમણે નાની ઉંમરે શિક્ષકનો જીવ બચાવવા શહીદી વ્હોરી તેની કહાની અહીં રજૂ કરવામાં આવી છે.
આઝાદી પહેલા જ્યારે રાજસ્થાનના આદિવાસી વિસ્તારોમાં એક ષડયંત્ર હેઠળ અત્યાચારના અંધકારથી શિક્ષણનો પ્રકાશ ઓલવાઈ રહ્યો હતો. શાળાઓને તાળાં મારવામાં આવ્યા હતા અને શિક્ષકોને ખેંચીને મારવામાં આવ્યા હતા. સરકારી આતંકવાદના એ વાતાવરણમાં રાજસ્થાનના ડુંગરપુર જિલ્લાના નાનકડા ગામ રસ્તાપાલની કાલીબાઈ ભીલ પોતાના ગુરુને બચાવવા હાથમાં દાતરડી લઈને સરકારી સૈનિકો સાથે એકલા લડ્યા હતાં.
રસ્તાપાલ ગામની શાળાના શિક્ષક સેંગાભાઈનો જીવ બચાવતી વખતે કાલીબાઈ ભીલ તે સમયના જુલમી શાસનની ગોળીઓનો ભોગ બન્યા હતા. તેમણે 20 જૂન 1947ના રોજ પોતાના પ્રાણનો ત્યાગ કર્યો. ગત મંગળવારે કાલીબાઈ ભીલનો બલિદાન દિવસ હતો, પરંતુ ન તો કાલીબાઈ ભીલના બલિદાનને સરકારી શાળાઓમાં યાદ કરવામાં આવ્યું કે ન તો આદિવાસીઓના ભલા માટે લડતી સંસ્થાઓમાં તેની ચર્ચા થઈ.
રાજસ્થાનમાં શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કાલીબાઈ ભીલ સ્કૂટી સરકારી યોજના સિવાય, કાલીબાઈ ભીલનું બલિદાન પુસ્તકોમાં ક્યાંય શીખવવામાં આવ્યું નથી. આ ધ્યાનમાં લેવા યોગ્ય છે. આદિવાસી કાલીબાઈ ભીલના બલિદાનનો ઈતિહાસ કેમ ભુલાઈ ગયો? આ અંગે ધ મૂકનાયકે દિલ્હી યુનિવર્સિટીના ભૂતપૂર્વ આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર અને ફ્રીલાન્સ લેખક અને આદિવાસી લેખક ડૉ. હીરા મીના સાથે વાત કરી હતી. મીનાએ કહ્યું કે આ અંગે તેણે ઘણી વખત લખ્યું છે. આ પ્રશ્ન તેમને પણ પરેશાન કરે છે. આખરે, ઈતિહાસકારોએ કાલીબાઈ ભીલનું બલિદાન શા માટે છુપાવ્યું છે?
ડૉ. હીરા મીનાએ કહ્યું હતું કે પોતાના જીવના જોખમે 13 વર્ષની માસૂમ બાળકીએ શાળાના શિક્ષક સેંગાભાઈનો જીવ બચાવ્યો અને તેણે હાથમાં પકડેલી સિકલ વડે અંગ્રેજોના એક જૂથને તગેડી મૂક્યો હતો. દેશ માટે બલિદાન આપનાર આદિવાસી લોકો ઈતિહાસના પાનામાંથી ગાયબ થઈ ગયા છે! તેમણે કહ્યું હતું કે, જો આપણને કાલીબાઈ ભીલના બલિદાનનો ઈતિહાસ શીખવવામાં આવ્યો હોત તો શું આજે આપણી દીકરીઓને દેશભક્તિની વધુ પ્રેરણા ન મળી શકતે?
Comments
Post a Comment